NaszKraj.info

Wiadomości i ciekawostki z kraju i ze świata

Liczba gości

Odwiedza nas 162 gości oraz 0 użytkowników.

Reguła ta mówi, że za wyświadczoną nam przez kogoś przysługę, powinniśmy się odwdzięczyć. Jeżeli ktoś podaruje nam prezent na urodziny, powinniśmy mu również dać prezent na urodziny. Jeżeli ktoś wyśle nam kartkę na święta, powinniśmy mu również wysłać kartkę na święta. Oznacza to, że jesteśmy społecznie zobowiązani do odwzajemnienia w przyszłości za wszelkiego rodzaju przysługi, prezenty czy inne formy życzliwości ze strony innych. Można zatem traktować to jako swojego rodzaju kredyt, który należy prędzej czy później spłacić.
Reguła wzajemności obowiązuje wszędzie. Odwzajemniane są nie tylko przysługi, prezenty, ale i emocje. Zarówno te pozytywne („Jeżeli będziesz kochać mnie, to ja będę kochać ciebie.”) jak i negatywne („Jeżeli mnie uderzysz, to ja uderzę ciebie.”).

 

Reguła wzajemności dotyczy wszelkich form kontaktów^ międzyludzkich. Stosuje się ją w^ handlu, gdzie przybiera skrajną formę (jesteśmy zmuszeni do odwdzięczenia się sprzedawcy płacąc za towar). Kupując jakiś towar czy usługę, jesteśmy zmuszeni do uiszczenia stosownej opłaty lub w przypadku, gdy mamy do czynienia z handlem wymiennym oddania „równoważnego” towaru czy usługi. Jeżeli nie odwdzięczymy się sprzedawcy, zostaniemy surowo potępieni przez społeczeństwo (rodzaj „potępienia” jest uregulowany prawnie np.: pozbawienie wolności czy rekompensująca stratę kara pieniężna na rzecz poszkodowanego). To samo dotyczy rynku pracy, gdzie w zamian za wykonaną przez pracownika pracę, pracodawca jest zobowiązany do zrekompensowdania mu utraconej energii i czasu.

Z regułą wzajemności wiąże się znane powiedzenie, które mówi, że „nie ma nic za darmo”. Nawet, jeżeli oferujemy innym coś, za co nie chcemy rekompensaty materialnej, to i tak otrzymamy jakąś formę rekompensaty niematerialnej (np.: wdzięczność, uznanie, podziękowanie, zobowiązanie do wykonania przysługi w przyszłości, itp.).

Reguła wzajemności jest często nadużywana przez innych do uzyskania prywatnych korzyści. Oferując innym przysługę lub dobro o niższej wartości lub niekoniecznie potrzebne danej osobie, uzyskują od niej zobowiązanie do zamierzonej rekompensaty (np.: w zamian za podlizywanie się szefowi manipulant może liczyć na łatwiejsze uzyskanie oczekiwanego awansu, w zamian za łapówkę nieuczciwy polityk może przeforsować korzystną dla manipulanta ustawę). Dzieje się tak dlatego, że nikt nie lubi mieć niespłaconych długów czy zawdzięczać coś drugiej osobie. Każdy stara się spłacić sw^oje długi jak najprędzej, nawet jeżeli wymaga to oddania znacznie większej przysługi, od tej którą się uzyskało (lub też znacznie droższego „prezentu” od otrzymanego).

Z reguły wzajemności korzystają różne sekty, stowarzyszenia, sprzedawcy czy politycy. Dobrym przykładem wykorzystywania tej reguły jest postępowanie wyznawców stowarzyszenia Hare Kriszna, którego członkowie wręczają niespodziewającym się „podstępu” ludziom prezenty w postaci kwiatów, po czym proszą o datek na działalność wspólnoty. Zaskoczony owym prezentem człowiek czuje się co najmniej niezręcznie. Głupio bowiem odmówić przyjęcia ładnego kwiatu wręczonego z uśmiechem na twarzy, a jeszcze bardziej głupio odmówić złożenia datku po jego przyjęciu. Reguła wzajemności dotyczy również zjawiska wzajemności ustępstw. Polega ono na złożeniu w pierwszej kolejności dużej prośby, która zostaje wycofana na rzecz drugiej mniejszej (która jest w^ rzeczywistości prośbą właściwy). Takie działanie postrzegane jest jako ustępstwo, czyli pewien rodzaj przysługi i wymaga odwzajemnienia (pójścia na ustępstwo), czyli spełnienia drugiej mniejszej prośby.

Technika wykorzystywania zjawiska wzajemności ustępstw potocznie określana jest techniką „drzwiami w twarz”. W technice tej oprócz odwołania do reguły wzajemności, następuje również odwołanie do zasady kontrastu (druga prośba jest mniejsza w stosunku do pierwszej, przez co wydaje się ona jeszcze mniejsza). Oczywiście technika ta zawodzi, jeżeli pierwsza z próśb jest nierealna do spełnienia. Relacja między obiema prośbami musi być wyważona, czyli pierwsza prośba przesadna, ale możliwa do spełnienia, która raczej spotka się ze spodziewaną odmową i druga mniejsza, łatwiejsza do zaakceptowania, która powinna zostać zaakceptowana. Tę technikę często wykorzystują prawnicy w czasie negocjowania warunków ugody w^ jakiejś sprawie (np.: w roszczeniach finansowych o odszkodowanie za straty moralne). W pierwszej kolejności przedstawiają wygórowaną propozycję, a następnie wycofują się z niej do propozycji mniejszej (o którą w rzeczywistości toczy się bój). Wykorzystują ją także sprzedawcy oferując droższe wersje towarów klientom, których na nie nie stać po to, aby zgodzili się oni na zakup ich tańszych wersji (których cena często jest i tak większa od kwoty pierwotnie przeznaczonej do wydania przez klienta).

Jak bronić się przed próbą manipulacji z wykorzystaniem reguły wzajemności?

Przede wszystkim należy postępować rozważnie. Nie każdy człowiek, który ofiarowuje nam coś, chce wykorzystać naszą dobroć. Przesadna podejrzliwość może doprowadzić do pogorszenia stosunków z innymi ludźmi.

Nie odrzucaj i nie odmawiaj ufając, że intencje ofiarodawcy są szczere. Jeżeli okażą się jedynie fortelem, sprytną sztuczką, mającą na celu złapanie Cię w pułapkę nie odwdzięczaj się ofiarodawcy, bowiem nie postępuje zgodnie z regułą, a jedynie ją wykorzystuje.

Jeżeli mimo wszystko w przypadku manipulacji poczujesz się w jakiś sposób zobligowany do rewanżu, możesz „odwdzięczyć się” ofiarodawcy dobrym słowem i życzyć mu szczęścia w/ życiu. W końcu dobre słowo jest również swojego rodzaju „podarkiem” (dobre słowna poprawiają nastrój podobnie jak miły prezent, a złe go psują podobnie jak niestosowny prezent). Czasem więc zwyczajne „Dziękuję” wystarczy, aby „usadzić natręta”.

  1. Reguła konsekwencji

Reguła ta mówi, że jeżeli człowiek podejmie jakąś decyzję, powinien konsekwentnie w niej wytrwać. Brak konsekwencji w działaniu uznawany jest przez społeczeństwo za przejaw słabości, zagubienia czy nawet fałszu. Konsekwencja w działaniu postrzegana natomiast jest jako przejaw silnego charakteru, pewności siebie, stałości i uczciwości.

Dzięki regule konsekwencji, zmniejsza się potrzeba ciągłego zastanawiania się, w jaki sposób postąpić w danej sytuacji. Zwyczajnie „idąc na skróty” człowiek przyjmuje taką postawę, jaką zazwyczaj w takich sytuacjach przyjmował wcześniej. Po podjęciu decyzji co do działania, człowiek uparcie przy niej trwa, nawet, jeżeli przynosi ona mu więcej szkód niż korzyści. Zdarzają się przecież przypadki, w^ których człowiek zaraz po podjęciu decyzji żałuje, że ją podjął. Konsekwencja w^ takim wypadku naraża go więc na ciągłe straty.

Warunkiem początkowym do zainicjowania reguły konsekwencji jest zaangażowanie. Jeżeli uda się wzbudzić u człowieka początkowe zaangażowanie (np.: poprzez nakłonienie do zajęcia jakiegoś stanowiska), będzie on bardziej skłonny do ulegania kolejnym prośbom zgodnym z przyjętym kierunkiem tego zaangażowania.

Reguła konsekwencji jest często wykorzystywana do manipulowania działaniem ludzi. Uzyskując początkową deklarację pomocy, zręczni manipulanci mogą spodziewać się, że zgodnie z tą regułą ludzie będą skłonni do spełnienia złożonej obietnicy niejeden raz.

Często stosowaną techniką wykorzystującą tę regułę jest tak zwana technika „puszczania niskiej piłki”. Polega ona na zdobyciu początkowego zaangażowania za pomocą jakiejś przynęty, która po podjęciu decyzji o zaangażowaniu zostanie wycofana. Jej miejsce zajmą wymyślone przez zaangażowaną osobę uzasadnienia, które nie pozwolą jej na wycofanie się z działania (o takiej osobie mówi się, że „zapuściła wewnętrzne korzenie”).

Dobrym przykładem są konkursy z cyklu „wygrałeś ale...”, aby odebrać nagrodę należy zakupić jakiś drobny przedmiot. Czymże jest ten drobny wydatek w obliczu już wygranej nagrody. Niczym. Człowiek decyduje się na zakup jednego z „rewelacyjnych” produktów po „okazjonalnej” cenie i czeka na nagrodę. Mamy więc początkowe zaangażowanie. Co dalej? Okazuje się, że to dopiero pierwszy etap. Nagroda jest w zasięgu ręki, już niemal wysłana, ale trzeba jeszcze coś kupić. Wycofać się i przegapić taką szansę skoro już się w tym siedzi? Konsekwentne działanie w^ tym wypadku, prowadzi do wydawania pieniędzy często na towary o zawyżonej wartości rynkowej i niskiej jakości (np.: tandetna patelnia, która odkształca się po pierwszej próbie użycia). Pojawiają się też uzasadnienia. W końcu zamawia się produkty z własnej woli, ponieważ są „potrzebne” („Dobra patelnia zawsze się przyda.”). A co z nagrodą? Nagroda jest w zasięgu ręki, wystarczy zamówić jeszcze jeden produkt.

Innym przykładem jest specyficzny rodzaj konkursów^ SMS-owych, które kuszą właścicieli telefonów^ komórkowych nagrodami za odpowiedzenie na jakieś pytanie. Kiedy człowiek podejmuje decyzję wzięcia udziału w konkursie i odpowiada na pytanie, okazuje się, że musi odpowiedzieć na więcej niż jedno pytanie. Pytania pojawiają się jedno po drugim i człowiek wysyła kolejne SMS-y, płacąc za każdy z nich. Nie wypada przerwać, bowiem wysłało się już kilka wiadomości, zainwestowało swój czas i pieniądze. Początkowe założenie jest proste. Odpowiedzieć na pytanie i wziąć udział w losowaniu. Przynajmniej tak sądzi człowiek, który się angażuje w^ udział w konkursie. Nie spodziewa się lawiny niekończących się pytań, które testują jego cierpliwość.

Jeszcze jednym powszechnie znanym przykładem jest sposób w jaki sprzedaje się wszelkiego rodzaju serie wydawnicze (np.: serie encyklopedyczne, popularno-naukowe, etc.). Kiedy pojawia się pierwszy egzemplarz kolekcji, jego cena jest niska i jest on szeroko reklamowany. Człowiek podejmując decyzję zakupu egzemplarza z myślą skompletowania serii, robi to często pod wypływem emocji. Początkowa cena zachęca a błędne założenie, że się utrzyma przy kolejnych egzemplarzach mści się z czasem, bowiem kolejne numery serii okazują się być droższe. Większość ludzi, która zakupi pierwszy egzemplarz serii będzie konsekwentnie kupować kolejne aż do końca, nawet jeżeli kolejne numery będą droższe od poprzednich. Głupio przecież zostać z niekompletną serią. Oczywiście można zrezygnować przy drugim numerze, ale i o tym pomyśleli wydawcy. Często bowiem drugi numer jest nieznacznie droższy od pierwszego. Ot, taka niewinna podwyżka, łatwa do przełknięcia. Później trzeci numer jeszcze droższy, ale też można się z tym pogodzić. Potem różnica jest już większa. Zrezygnować przy czwartym numerze? Głupia sprawa. Kończy się więc zazwyczaj na konsekwencji zakupu do końca serii i obiecaniu sobie, że następnym razem „nie damy się zrobić na szaro”. Niestety błędy powtarza się dość często.

Jak bronić się przed próbą manipulacji z wykorzystaniem reguły konsekwencji?

Przede wszystkim należy rozważyć wszystkie możliwe konsekwencje zanim podejmiemy się jakiegoś działania. Bycie konsekwentnym jest dobrze postrzegane i jeżeli nasze decyzje są korzystne dla nas i dla innych, a także gdy nie działamy wbrew sobie, powinniśmy stać przy swoim. Dotrzymywanie słowa jest cnotą, ale jeżeli ktoś wymusza je na nas za pomocą zręcznego działania, pułapki czy innego fortelu, nie powinniśmy czuć się zobligowani do jego dotrzymania.

Słuchaj swojej intuicji. Zwracaj uwagę na konsekwencje swoich działań, nie tylko w stosunku do siebie, ale i innych. Jeżeli poczujesz wewnętrzny niepokój, podejmując jakąś decyzję nie podejmuj jej, a gdy już to zrobiłeś wycofaj się wyjaśniając powody swojej decyzji osobom, których ona dotyczy. Każdy ma prawdo zmienić zdanie, a zwłaszcza wtedy, gdy jego dalsze podtrzymywanie przestaje być korzystne.

 

 

Musisz się zarejestrować aby dodawać komentarze.


Strona naszkraj.info powstała aby skupić w jednym miejscu ciekawostki o codziennym życiu, ciekawostki z polski i ze świata, skupia ona również informacje z polski a także świata. Zachęcamy zatem do czytania artykułów z dziedziny: informacje z polski oraz ciekawostki. Jeśli lubisz pisać, lub znasz jakąś ciekawą informację możesz ją opisać na naszej stronie, wystarczy że się zalogujesz i możesz korzystać nieograniczonych narzędzi dających możliwość dodawania artykułów w naszym serwisie.


Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszych serwisie, dostosowania go do indywidualnych potrzeb każdego użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej.

Akceptuję ciasteczka z tej witryny.

EU Cookie Directive Module Information