NaszKraj.info

Wiadomości i ciekawostki z kraju i ze świata

narzdzia twarde jak brz.JPGPierwszy przełom technologiczny w dziejach nastąpił, gdy człowiek nauczył się obrabiać kamień. Prawdziwy postęp rozpoczął się, gdy zaczęto wytapiać rudy, tworzyć stopy i odlewać z nich przedmioty. Ze stopu miedzi i cyny powstał brąz, po epoce kamienia nastała epoka brązu. Nie sposób dokładnie określić momentu, w którym człowiek wpadł na pomysł, by wytapiać metale i to z nich produkować niezbędne narzędzia. Nigdy się nie dowiemy, czy stał za tym przypadek, na przykład w postaci uderzenia pioruna w skałę bogatą w rudę, czy może nasi praprzodkowie po prostu eksperymentowali ze wszystkim, co im właśnie przyszło na myśl. Do wynalazku brązu dochodziło w różnym czasie w różnych częściach świata, najwcześniej, 3,5 tys. lat p.n.e. nastąpiło to nad Morzem Czarnym i Morzem Egejskim, nieco później zaczęto obrabiać brąz na Bliskim Wschodzie i w Egipcie, ze wszystkim, co im właśnie przyszło na myśl. Z pewności ą jednak moment, gdy miękką miedź, znaną już w schyłkowym okresie epoki kamienia (eneolicie), zastąpił dużo twardszy brąz, był przełomowy i rozpoczął nie tylko rozwój wytwórstwa rozmaitych przedmiotów, lecz także rozkwit całych społeczności ludzkich i wielkie zmiany w sposobie ich życia.


Wielkie zmiany
Co takiego nastąpiło w epoce brązu, że stała się ona przełomową w dziejach człowieka? Po pierwsze, wytop i odlewnictwo były umiejętnościami skomplikowanymi, wymagającymi planowania. Warsztaty metalurgiczne musiały być zaopatrywane w surowce, rozwijał się zatem transport. Rzecz jasna nie wszystkie wyroby były wykorzystywane na miejscu, zaczęto więc na dużo większą skalę handlować. Ludzie, którzy pracowali przy wytopie rudy i produkcji narzędzi, nie mieli czasu na uprawę roślin czy hodowlę, następowała więc specjalizacja i rozwój społeczeństw. Wreszcie korzyści wynoszone z produkcji i handlu wpływały na rozwarstwianie majątkowe. To nie przypadek, że osiedla epoki brązu są już obronne...
Jak to było u nas?
Przyjmuje się, że na terenach Polski epoka brązu rozpoczęła się ok. 2200 r. p.n.e. Na początku tysiąclecia p.n.e. zarysowały się dwa ośrodki kulturowe: w Małopolsce kultura mierzanowicka, a na Śląsku i w Wielkopolsce unietycka. Nazwa kultury mierzanowickiej wzięła się od cmentarzyska w Mierzanowicach. Jej przedstawiciele budowali już duże, warowne ( rów  o głębokości 3 m i szerokości 5 m oraz wal ziemny w Iwanowicach) osady. Wyroby brązowe jednak tylko importowali, sam i wytwarzając narzędzia i broń wciąż głównie z krzemienia.  Kultura unietycka (nazwana od stanowiska  w czeskich Oneticach), swym zasięgiem objęła  większe tereny Europy Środkowej: Czech, Niemiec, a u nas Śląska i Wielkopolski. W jej ośrodkach trudniono się już hutnictwem i metalurgią.
 Pogrzeb wielkiego pana
Charakterystyczne dla tej kultury są cmentarzyska, nie tak duże jak w przypadku kultury mierzanowickiej, bo zazwyczaj liczące 30-40 grobów. Ludzie chowani byli tam także w pierwotnych „trumnach" z pni drzew, prawdziwie unikalne są jednak pochówki ważnych osobistości. Ich przykład znajdziemy i u nas, w Łękach Małych w Wielkopolsce, gdzie odkryto pochówki kurhanowe sprzed 3,5 tys. lat (ok. 1500 p.n.e.), zwane wielkopolskimi piramidami lub grobami książęcymi. To ostatnie określenie wzięło się od znalezionych we wnętrzu komór grobowych tzw. bereł sztyletowych, charakterystycznych wyrobów epoki brązu. Pochowanym towarzyszy  bogate wyposażenie: broń i ozdoby z brązu, bursztynu, a nawet złota.
Domy z pali
Na początku epoki brązu budowano jeszcze otwarte osady składające się z kilku domów, później jednak rozwój społeczeństw (powiększanie się osiedli, rozwarstwienie majątkowe) spowodował, że chętniej osiedlano się na wzniesieniach, które chociaż trochę chroniły przed ewentualnymi atakami. Pojawiały się pierwsze, „fosy", czyli rowy wokół wiosek, oraz wały ziemne czy płoty. Domy, które stały w osiedlach, najczęściej były na planie prostokąta, czasem jeszcze okrągłe, i wspierały się na palach. Kolejnym znakiem bogacenia się ludzi w tym czasie są magazyny, w których składowano wyroby miejscowych rzemieślników, a także spiżarnie, gdzie przechowywano nadwyżki żywności.
Kamienie, kości, brąz i ceramika
Wciąż używano jeszcze przedmiotów, które l udzie epoki brązu odziedziczyli po swoich przodkach: kamiennych siekier, grotów strzał, przedmiotów wykonanych z kości bądź poroża. Także u nas pojawiał się już jednak przemysł metalurgiczny (choć większość brązowych wyrobów jeszcze sprowadzano). Produkowano siekiery, dłuta, sztylety, berła sztyletowe, groty oszczepów i strzał, a wreszcie ozdoby: naszyjniki, bransolety, zausznice, naramienniki czy szpile. Warsztat metalurgiczny archeolodzy odkryli w Wielkopolsce w Bruszczewie. Osadę otacza fosa i wał obronny z drewna i ziemi , a w jej granicach znaleziono prawdziwe skarby: m.in. formy odlewnicze, kawałki surowego metalu, jeszcze niewykończone przedmioty, a także wyroby noszące ślady użytkowania. Nie poszło oczywiście w zapomnienie garncarstwo wyroby ceramiczne były na wyższym poziomie technologicznym niż wcześniej. Zdobiono je np. motywami odciśniętego sznura lub ornamentami guzowymi. 

Dlaczego właśnie miedź i cyna?
Wytwarzanie narzędzi z brązu połączone jest z rozwojem wyspecjalizowanej wiedzy i umiejętności. Oprócz samego procesu produkcji przedmiotów z brązu trzeba było także zabezpieczyć dostawę materiału, dlatego też rozwój przeżywały „ kopalnie" rud metali i miedzi oraz transport surowców. Na pytanie: Dlaczego na początku była właśnie miedź? potrafimy już razem z archeologa mi odpowiedzieć. Było to spowodowane nie tylko stosunkowo niższą temperaturą topnienia (1000°C), którą można osiągnąć na paleniskach z drzewem bądź węglem drzewnym, pewną rolę odgrywała też różnobarwność, jaką odznaczają się wtórne minerały miedzi (chalkopiryt, bornit, kupryt, malachit itp.) i która z pewnością ułatwiała ich poszukiwanie. Miedź zaczęto przetwarzać już w eneolicie, ale produkty z miedzi długo pozostawały towarem ekskluzywnym. Jednak sama miedź ma jedną zasadniczą I wadę jest stosunkowo miękka i elastyczna, co w przypadku broni nie jest najbardziej pożądaną cechą.

Nadchodzi stop
Miękkość miedzianych produktów udało się usunąć poprzez dodanie cyny. To, czy pierwszy brąz powstał z rozmysłem, czy przez przypadek, na wieki pozostanie tajemnicą. Pewne jest jednak to, że ruda cyny (kasyteryt, kamień cynowy) również występuje w naturze w dużej ilości i jest równie łatwo topliwa (1300°C). Sama cyna jest wprawdzie jeszcze bardziej miękka niż miedź, ale ich stop brąz zyskuje większą trwałość, jest też wygodny w obróbce. Dawny brąz był stopem w proporcjach 9:1, 10% zawartości cyny dawało brązowi dziesięciokrotnie większą twardość od samej miedzi.

Jak to robiono?
Miedź wydobywano w prymitywnych jeszcze kopalniach, rudę od razu sortowano i wstępnie przygotowywano, by następnie wytopić w piecach na węgiel d rzewny (dymarkach). Dodawano cynę. Następnie gotowy stop transportowano do wyspecjalizowanych warsztatów, gdzie w kamiennych formach wytapiano z brązu konkretne przedmioty. Końcowym etapem było wykańczanie kucie i cyzelowanie.

Pojawia się złoto
Z epoki brązu mamy także pierwsze wzmianki na temat przedmiotów wykonanych ze złota. Chodzi głównie o ozdoby w postaci drucika skręconego na kształt spirali bądź ósemek, na przykład eleganckie zausznice. Przedmioty takie sprowadzano i do nas, przypuszcza się, że czasami mogły być również wytwarzane przez miejscowych metalurgów z importowanego surowca. Wyjątkowym przykładem z ziem polskich jest złoty diadem, który odnaleziono w Wielkopolsce, w Sichowie.
  Gdzie nie spojrzysz skarb!

Stosunkowo częstym zjawiskiem epoki brązu było składanie w ziemi tzw. depozytów. Mogły to być pozostałości produkcji, nadwyżki wytworów albo sposób na przechowywanie materiału, którego chciano jeszcze użyć, jednak wydaje się, że przedmioty, odkopywane dziś jako prawdziwe "skarby", byty składane w ziemi również bez zamiaru ich ponownego podniesienia jako element rytuału, przedmioty kultowe. Mogły stanowić na przykład ofiary dla dawnych bogów albo składnik odbywanego w danym miejscu rytuału. Takie dary składano często na przykład w jeziorach czy na torfowiskach. W ich skład mogły wchodzić np. biżuteria, ceramika czy przedmioty związane z jakąś czynnością.

 

 

 

Musisz się zarejestrować aby dodawać komentarze.

Kursy walut

Logowanie i rejestracja

Najnowsze komentarze

  • Ubezpieczenie OC. Które wybrać?

    ktm 29.12.2015 13:45
    Jedno z najtańszych ubezpieczeń to AXA mogę polecić... Taka ciekawostka jeśli chodzi o inne nie ...
     
  • Zakładanie spółki z o.o.

    Konsultant Finansowy 25.09.2014 07:36
    Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronie. Zapraszamy na doradztwo w zakresie spółek.
     
  • Ostatni krzyk mody czy powrót do tradycji?

    nava 31.05.2014 15:20
    Dobrze że u nas kobiety nie muszą robić takich rzeczy żeby się spodobać mężczyzną :)
     
  • Ostatni krzyk mody czy powrót do tradycji?

    Magda 31.05.2014 15:19
    Jak można robić ze swoim ciałem takie rzeczy?! przecież to jest obrzydliwe... Tatuaż i kolczyki "w ...
     
  • Bochny zamiast bicepsów?!

    ktm 11.05.2014 13:10
    Nie wiem czy to dobry pomysł aby trenować w takim wieku.. w każdym razie będzie niezły kark za kilka ...

Strona naszkraj.info powstała aby skupić w jednym miejscu ciekawostki o codziennym życiu, ciekawostki z polski i ze świata, skupia ona również informacje z polski a także świata. Zachęcamy zatem do czytania artykułów z dziedziny: informacje z polski oraz ciekawostki. Jeśli lubisz pisać, lub znasz jakąś ciekawą informację możesz ją opisać na naszej stronie, wystarczy że się zalogujesz i możesz korzystać nieograniczonych narzędzi dających możliwość dodawania artykułów w naszym serwisie.



opinie

Informujemy, iż w celu optymalizacji treści dostępnych w naszych serwisie, dostosowania go do indywidualnych potrzeb każdego użytkownika, jak również dla celów reklamowych i statystycznych korzystamy z informacji zapisanych za pomocą plików cookies na urządzeniach końcowych użytkowników. Pliki cookies użytkownik może kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej.

Akceptuję ciasteczka z tej witryny.

EU Cookie Directive Module Information