Odpady i recykling
Historia śmieci:
Starożytność: W pradawnych czasach ludy koczownicze po prostu zostawiały po sobie śmieci i ruszały dalej. Gdy ludzie osiedlili się, zakładając wioski, powstał problem wyrzucania odpadków w miejscu stałego pobytu. Zwykle wyrzucano śmieci za domy i przykrywano je ziemią. Takie działanie powodowało podnoszenie gruntu w dawnych miastach: w starożytnej Troi poziom gruntu co 100 lat podnosił się o 1 m. Pierwsze rozporządzenia zakazujące wyrzucania śmieci na ulice zostało wprowadzone w Atenach, w 320 r. p.n.e. Mieszkańcy zostali zobowiązani do zakopywania swoich śmieci lub składowania ich do dołów poza miastem.
Średniowiecze:
W średniowiecznych miastach ludzie wyrzucali śmierdzące odpadki po prostu na ulice, powodując rozwój populacji szczurów i myszy – i rozwój plag i chorób. Włóczące się po ulicach świnie zjadały część odpadków. Niestety nie w Paryżu, gdzie po 1131 r. zakazano puszczania świń na ulice. W tym roku zginął syn i następca króla Ludwika VI. Przygniótł go koń, który potknął się o przechodzącą świnię. W Londynie kruki i kanie przegrzebywały kopce śmieci. Te ptaki były tak ważne dla utrzymania higieny miasta, że zabijanie ich było karane śmiercią.
XIX wiek:
Szmaciarze byli popularnym widokiem na ulicach XIX- wiecznych miast. Chodzili od domu do domu i zbierali starzyznę i wszystko, co mogło być jeszcze sprzedane ładując to na wózki ciągnięte przez konie. Śmieciarze zbierali popiół z palenisk, który wykorzystywano do produkcji cegieł. Odchody ludzkie i zwierzęce były zbierane na nawóz na pola. Nawet psie odchody były 4 zbierane i wykorzystywane do barwienia skór. Pierwsza spalarnia śmieci powstała w Nottingham w 1974 r. Pierwszy kosz na śmieci pojawił się w Paryżu w 1883 r. Został wprowadzony do użytku przez Eugene’a Poubelle’a, prefekta policji. Do dziś Francuzi nazywają kosz na śmieci poubelle.
XX wiek:
Wprowadzono wiele produktów jednorazowego użytku. Mając inne źródła ogrzewania, ludzie przestali palić w piecach, więc nie mieli gdzie spalać swoich śmieci. Pojawił się problem: co robić z tak wielką ilością odpadów? Stary sprzęt elektroniczny, zepsute telewizory, komputery, telefony komórkowe i faksy powiększyły rosnące góry śmieci.
Najwięksi producenci śmieci:
- USA 720 kg/os/rok,
- Australia 690 kg/os/rok,
- Islandia 650 kg/os/rok,
- Norwegia, Szwajcaria 600kg/os/rok
- Francja, Luksemburg 590 kg/os/rok.
Statystyczny Polak wynosi na smieci ok. 255 kg odpadów rocznie, najwięcej śmieci produkują mieszkańcy stolicy.
Gdzie trafiają śmieci:
Wysypiska:
Większość śmieci i odpadów trafia na wysypiska, gdzie są składowane w postaci olbrzymich pryzm lub zrzucane do głębokich dołów, gdzie leżą aż do całkowitego rozpadu. Wysypiska są zwykle zabezpieczone, by niebezpieczne chemikalia nie skażały ziemi i wód podskórnych. Niestety, miną dziesiątki lub nawet setki lat, zanim składowane śmieci zupełnie się rozłożą.
Spalarnie:
Palenie śmieci jest kolejnym sposobem na pozbycie się problemu. Spalanie prawie całkowicie dezintegruje odpady, a powstała ze spalania energia cieplna służy ludziom. Problemem wytwarzanym przez spalarnie śmieci są szkodliwe gazy, których część może wpływać na zwiększenie efektu cieplarnianego.
Recykling:
Recykling to proces wykorzystywania odpadów do produkcji nowych towarów. Dzięki niemu zmniejszamy ilość odpadów i oszczędzamy bogactwa naturalne, redukując potrzeby wydobycia nowych surowców. Substancje najłatwiejsze do odzyskania to materia organiczna (resztki roślinne i zwierzęce), która może być kompostowana i wykorzystana jako nawóz oraz metale (np. puszki aluminiowe), szkło i papier.
Zmniejszanie ilości i powtórne wykorzystywanie:
Najkorzystniejszym rozwiązaniem jest zmniejszenie ilości wytwarzanych śmieci. W porównaniu z połową wieku XX puszki na żywność są lżejsze o 50%, pudełka na jogurt są lżejsze o 60%, butelki szklane są lżejsze o 50%, a torby plastikowe są o połowę cieńsze. Klienci sklepów mogę też pomagać środowisku, wybierając towary luzem, ponieważ jednorazowe opakowania stanowią 10-20% naszych domowych śmieci.
Czas rozkładu wybranych śmieci:
Papier- 2-5 miesięcy, skórka pomarańczy do 6 mies. , skarpetki wełniane 1-5 lat, niedopałek papierosa 1-12 lat, torebka plastikowa 10-20lat, buty skórzane 25-50 lat, puszki aluminiowe 50-100 lat.
Góra śmieci:
Ponad tysiąc ludzi wspięło się już na szczyt Mount Everest od czasu jej zdobycia w 1953 r. Zdobywcy Himalajów zostawili na najwyższej górze świata ponad 50 ton śmieci, sprawiając, żeMount Everest jest najwyżej położonym wysypiskiem śmieci na i świecie. W 2001 r. nepalscy Szerpowie zebrali ponad sześć ton toreb papierowych, namiotów, lin, odzieży, drabin aluminiowych, baterii, butli tlenowych i plastikowych puszek. Obecnie władze Nepalu pobierają od himalaistów depozyt o równowartości 3000 funtów brytyjskich, który jest zwracany, tylko wtedy gdy wspinacze zniosą ze sobą wszystkie swoje śmieci.
Sposoby na zmniejszenie ilości śmieci:
- Korzystajcie z papierowych toreb na zakupy.
- Nie marnujcie jedzenia, kupujcie z głową, na bieżąco.
- Kupujcie opakowania towarów płynnych do powtórnego napełniania.
- Kupujcie warzywa i owoce na wagę zamiast pakowanych.
- Kupujcie artykuły z surowców wtórnych.
- Kupujcie ściereczki wielokrotnego użytku zamiast papierowych.
- Kupujcie napoje w dużych butelkach i przelewajcie do mniejszych na potrzeby codziennego spożycia.
- Wielokrotnie używajcie papier pakowy, kartony i koperty.
- Pakujcie kanapki w trwałe, pudełka zamiast je owijać w folię śniadaniową lub aluminiową.
- Wybierajcie produkty trwałe zamiast jednorazowych, np. akumulatorki zamiast jednorazowych baterii
- Przekazujcie nieużywane ubrania organizacjom charytatywnym lub sprzedajcie je.
- Przekazujcie niechciane meble instytucjom charytatywnym lub biednym ludziom.
- Jeśli jest coś jest zepsute – starajcie się to naprawić – nie wyrzucajcie tego od razu!
- Segregujcie szkło, puszki, papier, tekturę i wyrzucajcie do odpowiednich pojemników
- Kompostujcie resztki jedzenia, liście i odpadki z ogrodu.