ODDYCHANIE PEŁNĄ PIERSIĄ

Wdychane przez nas powietrze, szczególnie w wielkich aglomeracjach i na terenach przemysłowych, bardzo rzadko jest wolne od związków toksycznych, szkodliwych przede wszystkim dla układu oddechowego. Tlenek węgla należy do głównych zanieczyszczeń atmosfery. Jest on składnikiem dymu tytoniowego, spalin samochodowych, wyziewów elektrociepłowni i zakładów przemysłowych. Jego stężenie w powietrzu pozostaje wedle wszelkiego prawdopodobieństwa w korelacji z zapadalnością na choroby układu oddechowego w danej populacji. Do chorób tych należą zwłaszcza przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma oraz rak płuc.

Powietrza:
Przedłużone pobyty w zatrutym środowisku uwarunkowane są głównie pracą zawodową, nawet pozornie niewinną (barman w kawiarni przy głównej ulicy wielkiego miasta, dostawca pizzy na motocyklu, narażony bez przerwy na gaz z rur wydechowych mijających go samochodów) lub miejscem zamieszkania (dom w centrum miasta lub przy autostradzie o ruchu ciągłym). W każdym z takich przypadków organizm nie zbędnie potrzebuje momentów wytchnienia w postaci regularnych wyjazdów w góry, nad morze lub na wieś. Dla obrony przed szkodliwościami należy zawsze oddychać przez nos, wyposażony w barierę filtrującą wdychane powietrze.

Wietrzenie pomieszczeń. Rzecz niezwykle ważna, ponieważ powietrze w zamkniętym pokoju czy sali bardzo szybko traci na jakości. Przypomnijmy, że oddychanie polega na pobieraniu tlenu i wydalaniu na zewnątrz dwutlenku węgla, dlatego skład chemiczny nie odnawianego powietrza, którym oddycha kilka osób, szybko się zmienia. W przypadku siłowni, sal gimnastycznych i wszelkich pomieszczeń, gdzie ludzie pracują fizycznie, wietrzenie nabiera jeszcze większego znaczenia z powodu wzmożonego zapotrzebowania na tlen pracujących mięśni.

Nikotynizm
Tytoń pochodzi z liści rośliny Nicotiana tabacum, należącej do rodziny Solanacea. Zawiera alkaloid nikotynę, o złożonym wpływie na ośrodkowy, a jeszcze bardziej na autonomiczny układ nerwowy, serce, naczynia i mięśnie. Wiadomo, że nałogowi palacze, wypalający ponad 20 30 papierosów dziennie, są w stanie przewlekłego zatrucia tytoniem. To zatrucie nie zależy wyłącznie od nikotyny, lecz i od innych substancji, wchłanianych wraz z dymem papierosowym. Nikotyna jest silną trucizną. Minimalna dawka śmiertelna wynosi 40 mg, podczas gdy jeden papieros zawiera 12 mg, a jedno cygaro 510 mg. Toksyczność nikotyny wyraźnie widać u osoby, która zapala pierwszego w życiu papierosa. Doświadczeniu temu towarzyszą zwykle tak nieprzyjemne objawy jak:  nudności, zawroty głowy i biegunka. Są to właśnie objawy ostrego zatrucia. Poza nikotyną dym papierosowy zawiera również inne toksyny. Należy do nich tlenek węgla, gaz o ogromnym powinowactwie do hemoglobiny krwinek czerwonych. Wiążąc się trwale z hemoglobiną, uniemożliwia on krwinkom przenoszenie tlenu. Do tzw. związków smołowych, zawartych w dymie papierosowym, o udowodnionym  działaniu rakotwórczym, należy benzopiren. Palenie tytoniu prowadzi do różnorodnych zaburzeń, przede wszystkim nerwowych, krążeniowych i oddechowych. Ponadto nikotyna niszczy witaminę C. Odgrywa ona bardzo ważną rolę stabilizatora ścian naczyń krwionośnych oraz warunkuje prawidłową syntezę hormonów kory nadnerczy. Niedobór witaminy C prowadzi do zmniejszenia odporności na zakażenia, zwłaszcza dróg oddechowych. Nikotynizm upośledza wreszcie oddychanie tkankowe , gdyż powietrze wdychane przez palacza jest o wiele uboższe w tlen. Na zakończenie trzeba przypomnieć toksyczny wpływ papierosów na układ krążenia. Zapalenie zarostowe i miażdżyca tętnic obwodowych, choroba wieńcowa, zawał serca  we wszystkich tych groźnych chorobach papierosy stanowią jeden z głównych czynników ryzyka. Niepoprawny palacz może niestety przypłacić nałóg życiem, gdyż nagły zgon  tzw. nagła śmierć sercowa  grozi mu w o wiele większym stopniu niż osobie niepalącej. Palenie tytoniu ma wreszcie szkodliwe działanie na błonę śluzową przewodu pokarmowego  może przyczyniać się do rozwoju lub zaostrzenia istniejącej choroby wrzodowej. Próby mechanicznego neutralizowania szkodliwości papierosów, w postaci udoskonalanych ciągle filtrów, należy uznać za iluzoryczne. Nie dały też pożądanych rezultatów eksperymenty z hodowlą specjalnego tytoniu bez nikotyn owego. Podkreślmy, że nikotyna jest tylko jednym ze szkodliwych składników dymu tytoniowego. Jeśli chodzi o działania zapobiegawcze w skali społecznej, zakaz palenia w miejscach publicznych zmniejsza palenia papierosów.

Skąd pochodzi tytoń?
Nazwy nikotyna użył po raz pierwszy wielki botanik Linneusz, chcąc w ten sposób uhonorować Jeana Nicota de Villemain, ambasadora Francji w Portugalii. Nicot jako pierwszy sprowadził roślinę z Ameryki Środkowej do Europy, gdzie szybko rozpoczęto jej masową uprawę.

Szkodliwości palenia tytoniu
•Działanie na układ nerwowy Zawroty i bóle głowy, drżenie, osłabienie pamięci, zespół przewlekłego zmęczenia, pogorszenie wzroku (ambliopia) to objawy często spotykane u nałogowych palaczy.
•Zaburzenia sercowo naczyniowe Pod wpływem papierosa czynność serca przyspiesza się (tachykardia), Naczynia tętnicze ulegają przedłużonemu i uogólnionemu skurczowi, co prowadzi do zwężenia ich światła i wzrostu ciśnienia krwi. Tytoń więc jest szczególnie szkodliwy u osób obciążonych chorobami serca, nadciśnieniem tętniczym czy miażdżycą. W przypadku stwardniałych i już zwężonych miażdżycowo tętnic ich po nikotynowy skurcz może prowadzić do bardzo groźnych następstw zatorowo-zakrzepowych, z zawałem serca włącznie.
•Zaburzenia ze strony układu oddechowego. Zależą one w tym przypadku mniej od samej nikotyny, a bardziej od drażniącego działania dymu papierosowego na oskrzela, Drażnienie błony śluzowej wyścielającej drogi oddechowe prowadzi do jej przewlekłego zapalenia, Dotyczy to zwłaszcza palaczy zaciągających się dymem. Główne objawy podrażnienia to poranny kaszel i odkrztuszanie, zwykle lekceważone przez palaczy, wskazujące jednak na rzeczywiste zagrożenie przewlekłym zapaleniem oskrzeli, do którego prędzej czy później może dołączyć się rozedma płuc, Ponadto dym tytoniowy niszczy ruchome rzęski nabłonka migawkowego dróg oddechowych, co uniemożliwia mu wypełnianie bardzo ważnej roli ochronnej przed wdychanymi cząsteczkami pyłów, zanieczyszczeń i bakterii, usuwanie do śluzu oskrzelowego. Tym sposobem szkodliwe substancje mają ułatwiony dostęp w głąb drzewa oskrzelowego i dłużej w nim zalegają, Dotyczy to oczywiście również związków rakotwórczych, obecnych w zanieczyszczonej atmosferze, do których z dymu papierosowego dodatkowo dochodzi benzopiren i inne związki smołowate. Można więc powiedzieć, że papierosy mają zarówno nieswoiste, jak i swoiste działanie rakotwórcze, tym samym stanowią zasadniczy czynnik ryzyka w przypadku raka płuc i gardła. Ta zależność jest już od dawna statystycznie udowodniona i nie podlega dyskusji. Palenie papierosów ma szkodliwy wpływ na organizm jako całość. Poza skutkami opisanymi wyżej, zwalnia ono również wydzielanie soków trawiennych i motorykę przewodu pokarmowego, co wyjaśnia obserwowany u niektórych nałogowych palaczy brak apetytu i stopniowe chudnięcie.