ZATRUCIE LEKAMI

Dołącz do nas na :

Ostre zatrucia są w krajach rozwiniętych główną przyczyną hospitalizacji osób młodych, poniżej 30. roku życia, i tym samym stanowią poważny problem zdrowia publicznego. Najczęściej ofiarami zatruć przypadkowych są dzieci w wieku 13 lat, podczas gdy młodzież, zwłaszcza płci żeńskiej, przeważnie truje się dobrowolnie i mniej czy bardziej świadomie, przede wszystkim lekami w połączeniu z alkoholem.
• Leki uspokajające (psychotropowe) znajdują się na czele listy. Dawniej były nimi przede wszystkim barbiturany, przyczyna zatruć o ciężkim przebiegu i niepewnym rokowaniu. Obecnie zastąpiły je na szczęście o wiele mniej toksyczne benzodiazepiny.

• Glikozydy naparstnicy należą również do częstych przyczyn zatruć o różnym stopniu ciężkości. Niewielkie przedawkowanie leku objawia się przede wszystkim zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego. Należy je podejrzewać u każdego chorego leczonego tymi glikozydami, u którego bez uchwytnej przyczyny w wstąpią nudności, wymioty czy biegunka. Zatrucie wieloma lekami może objawiać się zarówno pobudzeniem, jak i sennością czy omamami. Inne środki farmakologiczne mają szczególnie toksyczny wpływ na serce i prowadzą do różnorodnych zaburzeń jego rytmu  przyspieszenia bądź zwolnienia, które bywają groźne. Zaburzeniom sercowym towarzyszą niekiedy zaburzenia oddychania: trudności we wdechu lub wydechu, przyspieszenie lub zwolnienie. Często zdarza się, że do najpoważniejszych za truć dochodzi za przyczyną leku powszechnie uznawanego za łagodny i nieszkodliwy. Objawy toksyczne nie muszą ponadto wystąpić natychmiast po przedawkowaniu, niekiedy wymaga to kilku czy wręcz kilkunastu godzin. Nie należy zatem dziwić się lekarzom, że decydują się na hospitalizację czy na jej dłużę w sytuacjach pozornie nieuzasadnionych, przy dobrym stanie ogólnym chorego.

Płukanie żołądka
Leczenie zatrucia lekami odbywa się w kilku etapach. Podstawową czynnością, jaką wykonuje wezwany do chorego lekarz, jest zabezpieczenie dostępu do żyły i podłączenie kroplówki. Klasycznym zabiegiem odtruwającym jest płukanie żołądka, które ma na celu wydalenie nie wchłoniętego jeszcze związku. U chorego przytomnego wykonuje się znieczulenie miejscowe tylnej ściany gardła, a następnie poleca mu się połknąć gruby zgłębnik czy gumową rurkę (rurkę Fauchera) . Po upewnieniu się, że rurka naprawdę znajduje się w żołądku, podaje się przez nią duże objętości lekko osolonej wody. Cały zabieg nie należy oczywiście do przyjemnych. Nie wszyscy lekarze są też jego zwolennikami argumentując, że w pewnych przypadkach może on okazać się niebezpieczny. Żaden lekarz  nie podejmie się np. płukania żołądka, gdy zachodzi podejrzenie zażycia substancji żrących, pienistych czy też z grupy węglowodorów z ropy naftowej. Powodują one uszkodzenie błony śluzowej jamy ustnej, tylnej ściany gardła, a także przełyku oraz żołądka i absolutnie nie wolno narażać tych odcinków przewodu pokarmowego na kontakt z nimi po raz drugi! Płukanie żołądka nie ma sensu wtedy, gdy połknięty lek nie jest bezpośrednio trujący (nawet u dzieci), czego przykładem mogą być tabletki antykoncepcyjne. Popularny sposób odtruwania polega na podaniu węgla aktywowanego. Absorbuje on toksyny, uniemożliwiając ich wchłanianie jelitowe i ułatwiając eliminację ze stolcem. Podanie węgla można połączyć z płukaniem żołądka, dodając go np. do drugiej porcji wody. Istnieje kilka swoistych odtrutek  leków czy związków chelatujących określone, konkretne toksyny np. odtrutki przeciw benzodiaze pinom i glikozydom naparstnicy. Zastosowanie swoistej odtrutki wymaga określenia jej dawki, a więc i dokładnej znajomości zażytej dawki trucizny. Wreszcie, podobnie jak wszystkie środki farmakologiczne, odtrutki nie są pozbawione działań niepożądanych i nie zawsze są dobrze tolerowane. Jeśli chory jest nieprzytomny,  założenie zgłębnika żołądkowego musi być poprzedzone intubacją, czyli założeniem rurki do tchawicznej. Chorego układa się w tym celu w pozycji pół siedzącej, aby zapobiec przedostaniu się treści żołądkowej do dróg oddechowych. Płukanie żołądka polega na stopniowym jego wypełnianiu kolejnymi porcjami wody, po którym następuje opróżnienie jego zawartości. Wydalona woda zawiera nie wchłonięte jeszcze substancje toksyczne. Stanowi to okazję do pobrania popłuczyn żołądkowych do badań analitycznych.

Nie wszystkie zatrucia „dobrowolne” są samobójstwami
Zatrucia u młodzieży napawają tym większym smutkiem, że najczęściej nie wyrażają one prawdziwej chęci targnięcia się na własne życie, a raczej są wołaniem o pomoc, miłość, zauważenie przez najbliższych. Nawet i wtedy zdarza się jednak, że pomoc nadchodzi zbyt późno, albo że zażyty środek okazał się wbrew oczekiwaniom wyjątkowo toksyczny. Dlatego każda nieudana próba samobójcza czy jakakolwiek dobrowolna intoksykacja stanowią wskazanie do konsultacji psychiatrycznej, Najczęściej dochodzi do niej z inicjatywy oddziału intensywnej terapii, na jaki chory trafił w ostrej fazie zatrucia. Po udanym leczeniu ratującym życie ważne jest poszukiwanie przyczyn za manifestowanych w ten sposób zaburzeń emocjonalnych. Bardzo często problemom można zaradzić przez dialog i psychoterapię lub metodami farmakologicznymi (leki przeciwdepresyjne).Nie prowokować wymiotów ani nie dawać pić. Należy powstrzymać się od wywoływania wymiotów u osoby podejrzanej o celowe czy przypadkowe przedawkowanie leków, zwłaszcza jeśli nie wydaje się ona w pełni przytomna ,Podobnie niewskazane jest zmuszanie jej do picia, a zwłaszcza do picia mleka, co stanowi jeden z rozpowszechnionych przesądów, Najważniejsze jest ułożenie chorego w pozycji bocznej i jak najszybsze wezwanie fachowej pomocy, Warto też zidentyfikować przedawkowaną substancję. Jeśli chory nie potrafi udzielić tej informacji, bo jest nieprzytomny, zbyt młody czy ma np. poparzoną jamę ustną, należy odszukać puste opakowania po lekach ewentualnie po środkach czystości, konserwach itp. Można skontaktować się telefonicznie z najbliższym czy dyżurnym ośrodkiem leczenia zatruć, podając nazwy podejrzanych substancji i prosząc o wskazówki co do postępowania doraźnego.

Istnieje niewiele skutecznych odtrutek
Popularny sposób odtruwania polega na podaniu węgla aktywowanego. Absorbuje on toksyny, uniemożliwiając ich wchłanianie jelitowe i ułatwiając eliminację ze stolcem. Podanie węgla można połączyć z płukaniem żołądka, dodając go np. do drugiej porcji wody. Istnieje kilka swoistych odtrutek  leków czy związków chelatujących określone, konkretne toksyny np. odtrutki przeciw benzodiaze pinom i glikozydom naparstnicy. Zastosowanie swoistej odtrutki wymaga określenia jej dawki, a więc i dokładnej znajomości zażytej dawki trucizny. Wreszcie, podobnie jak wszystkie środki farmakologiczne, odtrutki nie są pozbawione działań niepożądanych i nie zawsze są dobrze tolerowane.

Umiejętność zdobycia maksimum informacji
Wzywając lekarza, należy starać się przekazać mu jak najwięcej informacji o stanie chorego. Ważne są przede wszystkim barwa i odcień jego skóry, a także stopień jej ucieplenia: czy jest ona normalnie różowa, czy też blada bądź zasiniona, gorąca czy zimna. Zasadnicze znaczenie ma ocena stanu świadomości na podstawie reakcji chorego na własne imię, na ból itp. Warto też nauczyć się podstawowego badania tętna, umieć ocenić, czy jest ono przyspieszone czy zwolnione, miarowe czy niemiarowe. Podobnie należy zwrócić uwagę na czynność oddychania, czy nie uległa ona zaburzeniu pod wpływem zatrucia. Zapach oddechu może niekiedy przesądzić o natychmiastowym rozpoznaniu zatrucia alkoholem, środkiem owadobójczym, preparatem zawierającym chlor itp. Jeżeli lekarz nie zna chorego, należy koniecznie poinformować go o wszelkich ewentualnych problemach zdrowotnych, chorobach przewlekłych, np. cukrzycy, nadciśnienia czy niewydolności serca, alergiach, przyjmowanych na stałe lekach (jakich i w jakich dawkach) . Te dane pomagają lekarzowi w ocenie stopnia ciężkości zatrucia. Rokowanie jest z reguły tym lepsze, im lepszy jest ogólny stan zdrowia zatrutego, im mniej dodatkowych czynników potencjalnie osłabia siły jego organizmu. Choroby przewlekłe i przyjmowane leki mogą ponadto same w sobie wywoływać objawy, które nie mają żadnego związku z zatruciem lub też przeciwnie  maskują jego obraz kliniczny.

 

 

 

Dołącz do nas na :

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *