BRAZYLIJSKIE MALUNKI NASKALNE MIENIĄ SIĘ STYLAMI ARTYSTYCZNYMI
Kiedy międzynarodowy zespół ekologów wyruszył do podmokłych obszarów lasów brazylijskich w poszukiwaniu rzadkiego i zagrożonego pekari obrożnego, jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki zmienił się w zespół archeologów. W jednej z jaskiń naukowcy odkryli rysunki i symbole naścienne, których wiek wynosi 510 tys. lat.
Najstarsze dowody archeologiczne o społecznościach ludzkich na terytorium Ameryki Południowej pochodzą sprzed 15 tys. lat. Najnowsze odkrycie wpłynie zatem na lepsze zrozumienie historii kulturowej tego regionu. Pierwszego odkrycia tego typu dokonano już w 2009 r., niedawne znalezisko pomoże nakreślić sposób osiedlania się i styl życia pierwszych Amerykanów południowych na granicy między równiną Pantanal a olbrzymim regionem Cerrado. Zespół naukowców znalazł naskalną sztukę w piaskowcowej formacji skalnej z jaskiniami w południowo-zachodnim stanie Brazylii, Mato Grosso do Sul.
Malunki, które przedstawiają symbole, figury geometryczne oraz postaci zwierząt i ludzi, liczą 510 tys. lat. Jest pewne, te ich autorzy na leżeli do miejscowej społeczności łowców i zbieraczy, ale nie wiemy, czy używali jaskini jako mieszkania, czy tylko jako galerii sztuki, mówi brazylijski archeolog Rodrigo Simas de Aguiar. Styl większości malunków i rysunków należy do stylu tzw. tradycji Planalto (port. „płasko wyż”, nazwa pochodzi od miejsca odkrycia, dokonanego na centralnym płaskowyżu Brazylii). Archeolodzy nie są jednak tego stuprocentowo pewni. Eksperci w niektórych nowych rysunkach naskalnych widzą tzw. styl Nordeste (północnowschodnia Brazylia) oraz Agreste (ten sam rejon kraju, w którym dżungla zmienia się w jałowe pustynie). Zaproszono również ekspertów sztuki i wielu z nich zaobserwowało na malunkach próby stworzenia prymitywnego drewnianego asamblażu. Ta technika artystyczna polega na dodawaniu dwuwymiarowemu obrazowi trzeciego wymiaru za pomocą umieszczenia na obrazie przedmiotów i kształtów geometrycznych. Technika była typowa dla dadaistów i surrealistów. Na ścianach jaskini przedstawiono w ten sposób kolaże zwierząt, np. pancerników, jeleni, gadów i ptaków. Towarzyszy im figura o cechach ludzkich i wiele symboli geometrycznych. De Aguiar natychmiast rozpoczął wykopaliska pod powierzchnią posadzki jaskini oraz geologiczne datowanie jej warstw, aby móc jak najdokładniej zinterpretować prehistoryczne rysunki.
NEGROIDALNI… A POTEM MONGOIDALNI?
Pierwsze kontakty cywilizacyjne między Europą a Brazylią miały miejsce w kwietniu 1500 r., kiedy do brzegów Ameryki Południowej przybili portugalscy żeglarze. Dziś w piątym największym kraju świata żyje ok. 850 tys. pierwotnych mieszkańców, czyli 0,5%wszystkich Brazylijczyków. Istnieje kilka hipotez na temat czasu i sposobu migracji pierwszych ludów, które osiedliły się na terytorium dzisiejszej Brazylii. Najpopularniejsza mówi, że pierwszymi obywatelami Ameryki Północnej byli emigranci z dzisiejszych regionów syberyjskich i mongolskich, którzy przy wędrowali przez zamarzniętą Cieśninę Beringa pod koniec ostatniego zlodowacenia (ok. 1317 tys. lat temu). Najstarszą skamieniałością odkrytą na terytorium brazylijskim jest szkielet kobiety, który został odnaleziony w 1975 r. w jaskini w stanie Minas Gerais, a jej wiek oszacowano na ok. 12 tys. lat. Kobieta otrzymała imię Luiza (jako odpowiedź na słynną afrykańską Lucy, znalezioną w Etiopii) i według niektórych antropologów posiada pewne cechy morfologiczne, typowe właśnie dla skamieniałości szkieletów afrykańskich. Wykazuje widoczne cechy negroidalne, a nie mongoidalne, które są charakterystyczne dla autochtonicznych mieszkańców Brazylii, Indian.
