CO NAZYWAMY CHOROBĄ?
Od objawu do obrazu choroby/ Przyczyny zewnętrzne/ Przyczyny wewnętrzne/ Choroby dziedziczne/ Choroby wrodzone/ Choroby genetyczne/Najważniejsze choroby zakaźne. Chorobę określa się przez odwołanie do zdrowia i odwrotnie. I tak, wg słownika Larousse’a, choroba jest „pogorszeniem zdrowia“, a zdrowie „stanem kogoś, czyje czynności nie są zakłócone żadną chorobą”. Dla francuskiego chirurga Leriche’a „chorobą jest to, co przeszkadza ludziom w prawidłowych czynnościach życiowych, a zwłaszcza to, co powoduje cierpienie”. Można być ślepym lub jednorękim, a jednocześnie zdrowym albo dotkliwie cierpieć na jak nieśmiało nazywają je lekarze „zespoły subiektywne11, jak pan Ar gan z „Chorego z urojenia11, który „cieszy się złym zdrowiem”.
Od objawu do choroby:
W rzeczywistości ludzie są różni. Choroby nie dotykają wszystkich w ten sam sposób ani z taką samą siłą. Sposób, w jaki ludzie odczuwają czy wyrażają swój stan, jest u każdego inny. Ból może być oznaką choroby, a sama choroba wyrazem głębszej dolegliwości. Badanie odchyleń od stanu prawidłowego jest domeną patologii. O anatomii patologicznej mówi się wtedy, gdy bada się chore tkanki i narządy, a o fizjopatologii, mówi się wtedy, kiedy bada się zaburzenia ich czynności.
Poszukiwanie przyczyn chorób należy do etiologii. Opisane metody opierają się na analizie. Metody syntetyczne zaś pozwalają odkryć mechanizmy powstawania chorób, czyli patogenezę. Nie należy mylić etiologii z patogenezą: etiologia bada przyczyny chorób i czynniki chorobotwórcze; patogeneza docieka, w jaki sposób przeważa czynnik zewnętrzny, mówi się o przyczynie egzogennej czyli zewnętrznej. Jeśli ważniejsza jest reakcja organizmu, powie się o przyczynie endogennej, czyli wewnętrznej. Niemniej jednak o na turze i stopniu choroby decydują oba czynniki razem. I tak, żylaki prędzej powstaną w takich warunkach pracy, które wiążą się z długim pozostawaniem w pozycji stojącej, ale zazwyczaj dotykają osób, których układ żylny jest słaby (co jest prawdopodobnie dziedziczne). Ich przyczyna jest więc zasadniczo wewnętrzna.
Choroba czy dolegliwość?
Choroba tym różni się od zwykłej dolegliwości, że jest zaburzeniem organicznym lub czynnościowym, uwzględnianym w jego rozwoju i dającym się wydzielić w całość, Można więc wskazać objawy charakterystyczne dla danej nieprawidłowości czy zaburzenia (zespołu lub choroby) i pogrupować je. I tak zapalenie płuc można rozpoznać stwierdzając u chorego wiele objawów (gorączka, kaszel, objawy osłuchowe i radiologiczne) wspólnych temu choremu i innym, spowodowanych tymi samymi zmianami płucnymi, mechanizmami związanymi z działaniem drobnoustrojów i powtarzającymi się w całkowicie typowy sposób.
Przyczyny zewnętrzne chorób:
Od początkowych przyczyn dochodzi do właściwej choroby. W zależności od tego, czy bada się stany chorobowe w znaczeniu ogólnym, czy przez podstawowe zjawiska patologiczne, można mówić o patologii ogólnej bądź szczegółowej. Każdego dnia organizm w naturalny sposób reaguje na różne bodźce, zwalczając je, żeby zachować stan równowagi. Choroba występuję wtedy, kiedy organizm reaguje niewłaściwie. Choroba jest zatem wynikiem współdziałania2 czynników: 1) bodźca chorobotwórczego;2) niewłaściwej bądź niewystarczającej reakcji organizmu. Bodziec jest chorobotwórczy (patogenny) tylko wtedy, kiedy organizm nie jest w stanie go zwalczyć. Może więc być patogenny dla pewnych organizmów, a nie działać na inne. Jeśli przy powstaniu choroby. Są to wszelkie przyczyny chorobotwórcze pochodzące z otoczenia, a zwłaszcza te natury fizycznej, chemicznej, mechanicznej, związane z niedoborami, zakażeniami i pasożytami. Wśród fizycznych przyczyn chorób jest również ciepło. Gdy temperatura otoczenia o kilka stopni przekracza prawidłową temperaturę ciała, występują poważne dolegliwości, podczas gdy obniżenie temperatury o 4050° Celsjusza jest łatwe do zniesienia. Działanie gorąca może dotyczyć całego ciała i wywoływać odwodnienie i omdlenia jest to „przegrzanie”. Jeśli to działanie jest miejscowe, przy pewnej intensywności może spowodować oparzenia. W rzadkich przypadkach gorączka wywołuje u małych dzieci drgawki, których następstwa mogą być groźne. Zimno, które jest łatwiejsze do zwalczenia od gorąca ( noszenie ciepłych ubrań), może miejscowo wywoływać odmrożenia, porównywalne do oparzeń. Poza tym oziębienie, jeżeli je>: całościowe i gwałtowne, może zagrozić czynnościom życiowym.
