Czasy postmesmerowskie

W ślad za Mesmerem poszło wielu badaczy, którzy, każdy na swój sposób i w swej dziedzinie, przyczynili się do rozwo­ju idei magnetyzmu. Wspomnijmy o tych, którzy odegrali największą rolę: markiz de Puysegur (1751-1825), uczeń Mesmera, nie używał sławnych balii mistrza, ale magnetyzował wielkie drzewa w swej posiadłości w Buzancy w Ardenach, następnie prosił chorych, by składali dłonie na korze drzewa (przeważająca część sukcesów tej metody wynikała, rzecz jasna, z siły autosugestii). Warto dodać, że Puysegur prawdopodobnie odkrył somnambulizm w roku 1734, pod­czas seansu magnetyzmu, kiedy to chory na zapalenie płuc wieśniak nagle zasnął i zaczął głośno mówić.

Deleuze (1754-1835), niemal rówieśnik Puysegura, prze­prowadził szereg doświadczeń, wykazując dwojaki wpływ (fizjologiczny i psychiczny) magnetyzera na pacjenta.

Lafontaine (1803-1892) zwrócił uwagę doktora Braida na skutki oddziaływania somnambulicznego snu na pewnego człowieka podczas seansu w Manchesterze. Człowiek ten, we­dług opinii Lafontaine’a, zapadł w sen pod wpływem oddzia­ływania magnetyzmu, a według Braida – pod wpływem hip­nozy (którego to słowa użył po raz pierwszy właśnie Braid).

Hektor Durville (1849-1923) był prawdziwym nauczycie­lem magnetyzmu. On to założył słynną szkołę magnetyzmu w Paryżu (gdzie kształcili się tacy magnetyzerzy jak jego bra­tankowie – Henri i Gaston Durville, a także Paul Clement Ja- got). Hektor Durville, dzięki swej działalności pedagogicznej, a także licznym publikacjom (np. „Magnetyzm osobisty lub psychiczny: aby być szczęśliwym, silnym, zdrowym i osiąg­nąć sukces”), najbardziej przyczynił się do popularyzacji ma­gnetyzmu w Europie.

Choć bez wątpienia Mesmer zapewnił sobie ważne miej­sce na kartach historii magnetyzmu, wielu magnetyzerów działających przed i po nim zasłużyło na pamięć jako osoby obdarzone charyzmą, mocą uzdrawiania, popularnością. Ta­kich niezwykłych magnetyzerów było, moim zdaniem, pię­ciu. Poznajmy ich bliżej.