Kamienie polskich insygniów królewskich

Najcenniejszymi pamiątkami Korony Polskiej są oczywiście insygnia królewskie. Niestety w wyniku licznych wojen, konfliktów i zmian granic Polski do dzisiejszych czasów zachowała się tylko część regaliów, znanych nam z przekazów historycznych i malowideł. Jakie kamienie zdobiły zmieniające się wielokrotnie polskie insygnia koronacyjne?

AKWAMARYNY

Twardość: 7,58

Skład chemiczny: Be₃Al₂Si₆0₁₈

Z tego zielononiebieskiego kamienia wykonano berło Stanisława Augusta Poniatowskiego.  Najczęściej akwamaryn występuje w Brazylii, USA, Rosji, a także w niektórych miejscach w Afryce. W Polsce akwamaryn znany jest z Ptasich Gniazd w Karkonoszach. Jednak najlepsze ciemnoniebieskie kryształy akwamarynu pochodzą z Madagaskaru. 

PERŁY

Twardość: 2,5-4,5

Skład chemiczny: wapń + węglan + substancja organiczna + woda

Perły zdobiły praktycznie wszystkie korony królów i królowych Polski. Najstarsza korona Chrobrego ozdobiona była 474 kamieniami szlachetnymi (w tym perłami). W XVI i XVll w. znaczący ośrodek połowu pereł istniał na Dolnym Śląsku. Perły pochodziły z sudeckich populacji małża. Perły tworzą się w małżach słonowodnych i niektórych małżach słodkowodnych. Już w XIII w. Chińczycy odkryli możliwość „sztucznego” umieszczania ziarnka piasku w małży, co możemy uważać za początki pereł hodowlanych.

RUBINY

Twardość: 9

Skład chemiczny: tlenek glinu z domieszką jonów chromu

Wśród kamieni korony Chrobrego znajdowały się również rubiny. Najcenniejsze rubiny to kamienie o kolorze tzw. „czerwieni krwi gołębiej”. Najbardziej poszukiwane są kamienie wykazujące asteryzm, czyli pojawianie się smug świetlnych układających się w kształt gwiazdy. Korona Chrobrego powstała dopiero na koronację Władysława I Łokietka, a jej nazwa miała nawiązywać do dziedzictwa Piastów. Rubiny w przeszłości wydobywane były z piasków złotonośnych Dolnego Śląska.

SZAFIRY

Twardość: 9

Skład chemiczny: trójtlenek glinu

Szafiry to jedne z najrzadszych i w związku z tym najcenniejszych kamieni. W polskich regaliach królewskich znajdują się od zawsze. Miały swoje miejsce w koronie Chrobrego, koronie królowych i berłach królewskich. Najwięcej szafirów pochodzi ze Sri Lanki, gdzie można znaleźć również wiele innych kamieni szlachetnych. Jednak również w Polsce na Dolnym Śląsku szafiry występują w pegmatytach Kruczych Skał koło Karpacza.

SZMARAGDY

Twardość: 7,58

Skład chemiczny: glinokrzemian berylu

Szmaragdy stosowane są w jubilerstwie od czasów starożytnych. Zdobią większość polskich insygniów królewskich, gdyż posiadają piękną głęboko zieloną barwę. Szmaragdy znajdowane w Polsce nie nadają się do celów jubilerskich, dlatego klejnoty królewskie pochodzą spoza Polski. Najczęściej szmaragdy pochodzą z krajów Bliskiego Wschodu, skąd mogą być również „polskie” szmaragdy.

KRYSZTAŁ GÓRSKI

Twardość: 8

Skład chemiczny: ditlenek krzemu ( Si0₂)

 Nieskazitelna czystość i silny połysk sprawiły, że był on często utożsamiany z diamentem. Jego piękno skusiło królową Marię Józefę, żonę króla polskiego i elektora saskiego Augusta III Sasa, dlatego też umieściła go w swojej koronie obok pereł. Kryształ górski jest odmianą kwarcu, która występuje w m.in. Alpach, Brazylii i Francji. W Polsce znaleźć można kryształ górski w Karkonoszach, Tatrach oraz Górach Świętokrzyskich.