Krajobraz nadodrzański

Krajobraz nadodrzański

SZCZECIN – GLINNA – KOŁBACZ – STARGARD SZCZECIŃSKI – PYRZYCE – MYŚLIBÓRZ – MIESZKOWICE – CEDYNIA – CHOJNA – GRYFINO – SZCZECIN

Ziemia szczecińska wyróżnia się niezwykle korzystnymi warunkami klimatycznymi To one sprawiają, że pojawiają się tu – niespotykane w innych częściach Polski – ciekawostki przyrodnicze, takie jak wysoka na 36 m sekwoja olbrzymia zwana mamutowcem, czy równie egzotyczny platan liczący w obwodzie 9 m!

Kierując się ze Szczecina na południe, docieramy do położonej na skraju Puszczy Bukowej małej miejsco­wości Glinna, słynącej z najstarszego, najpiękniej­szego i najbogatszego ogrodu dendrologicznego w Polsce. Park, założony w 1823 roku, zajmuje niewielką po­wierzchnię (2 ha), ale wspaniałych roślin może mu pozazdro­ścić każdy ogród botaniczny. Są wśród nich największe w Polsce okazy mamutowca, jodły olbrzymiej (40 m), jodły greckiej (21 m) i cypryśnika żywotni- kowatego (15 m).

Kilka kilometrów dalej na wschód można obejrzeć jedną z najstarszych budowli na Pomorzu Zachodnim – opactwo Cystersów w Kołbaczu.

Okrążając od północy jezioro Miedwie, ła­two dotrzeć do Stargardu Szczecińskiego. Zabytki tego miasta należą do najwyżej ce­nionych nie tylko na Pomorzu, ale w całej Polsce. Uwagę zwraca przede wszystkim potężna bryła XIII-wiecznego kościoła Naj­świętszej Marii Panny. Warto przyjrzeć się też ozdobnej fasadzie ratusza, gotyckim kamienicom, kościołowi św. Jana, a także kamienno-ceglanym murom miejskim z bra­mami (Pyrzycka mieści muzeum) i baszta­mi o intrygujących nazwach: Lodowa, Bia- łogłówka i Morze Czerwone.

Gotyckie kościoły i dobrze zachowane frag­menty murów miejskich spotkać można również w kolejnych zwiedzanych mia­stach: Pyrzycach, Myśliborzu i Mieszkowi­cach. W tej ostatniej miejscowości zobaczy­my pomnik założyciela miasta – księcia Mieszka I.

Przez Moryń, chlubiący się kamienną romańską bazyliką z XIII wieku, szosa prowadzi do doliny Odry, na której wysokim wschodnim brzegu (zbocze zwa­ne Karpatami Cedyńskimi) rozpościera się Cedynia. Gród strzegący przepra­wy przez rzekę opanował i rozbudował książę Mieszko I. W 972 roku, wraz z bratem Czciborem, pokonał w tym miejscu wojska niemieckie, o czym przypomina wyniosły pomnik usytuowany obok hi­storycznego grodziska.

20 km dalej na północny wschód, na skrzyżowaniu pięciu ważnych dróg, leży Chojna. Miasto przycią­ga zarówno miłośników zabytków, jak i wielbicieli przyrody. Większość cennych budowli czeka jesz­cze na przywrócenie im dawnej świetności. Plata­ny, drzewa z basenu Morza Śródziemnego, które niegdyś zdobiły przypałacowe ogrody, są w Polsce rzadkością. Chojeński, zwany Olbrzymem, ma po­nad 9 m obwodu w pierśnicy i 28 m wysokości!

W Nowym Czarnowie, miejscowości, która swój dy­namiczny rozwój zawdzięcza budowie elektrowni Dolna Odra – ważnej inwestycji energetycznej lat 70., znajduje się największa osobliwość przyrodni­cza tej ziemi. To Księżycowy Gaj, w którym rośnie 500 blisko 100-letnich sosen o kształtach przypomi­nających lirę.

STARGARD SZCZECIŃSKI – KRZYŻ POKUTNY

Wśród niezwykle cennych zabytków Stargardu Szczecińskiego ten pozostaje w cieniu, warto go jednak poznać. Około kilometra za Bramą Wałową w kierunku Chociwla stoi XVI-wieczny kamienny krzyż pokutny o wysokości 2,5 m. Zgodnie z ówczesnym prawodaw­stwem, morderca musiał własnoręcznie obrobić głaz i ustawić go w miejscu przestępstwa.

Na licu winowajca wykuwał napis dotyczący wydarzenia oraz rysunek krzyża i narzędzia zbrod­ni. W ten sposób prosił przechodniów o modlitwę za duszę zmarłego. W całej Polsce zachowało się około 600 takich krzyży.

CHOJNA – BRAMA ŚWIECKA Chojna, podobnie jak inne miasta Pomo­rza Zachodniego, została otoczona mu- rami obronnymi już pod koniec XIII w.

0 ich jakości decydowała nie tylko gru­bość i wysokość, ale również ilość baszt  czatowni. Bramy stanowiły wizytówkę miasta, świadczyły o zamożności miesz­czan. Przez niezwykle oryginalną Bra­mę Świecką w Chojnie wychodził trakt prowadzący-zgodnie z nazwą-do gro­du Świecko.

KOŁBACZ – KOSCIOŁ CYSTERSÓW

Opactwo Cystersów w Kołbaczu zostało założone w 1173 r. Pierwsi zakonnicy przybyli tu z Da­nii. Monumentalny kościół pw. Najświętszej Marii Panny, postawiony w latach 1210-1230, nale­ży do najstarszych budowli ceglanych na Pomorzu Zachodnim. Szczyt elewacji zachodniej zdo­bi wspaniała rozeta. Po 1535 r. kościół i klasztor uległy częściowej rozbiórce. Część zabudowań książęta pomorscy przekształcili w obiekt obronny, dzięki czemu przetrwały Xlll-wieczne: Dom Konwersów i Dom Opata oraz pochodzące z XV w. Baszta Więzienna i stodoła.