Miliony lat planetarnych zmian klimatu (2)
Geochronologia Ziemi podzielona jest na jednostki. Prezentuje podstawowe jednostki tabeli stary graficznej z naciskiem na wydarzenia i zmiany klimatologiczne, które miały miejsce podczas ich trwania.
CZAS: 4,6 -4 mld lat temu
Era: hadeik
Tłumaczenie nazwy: od mitycznego Hadesu
Wydarzenie: narodziny i formowanie się Ziemi
Przyjmuje się, iż planeta formowała się stosunkowo krótko (10-100/150 mln lat) poprzez grupowanie się obiektów zbliżonych rozmiarami do obecnych planetoid. Przypuszczalnie ok. 4,5 mld lat temu w pierwotną Ziemię uderzył obiekt rozmiarów Marsa; w wyniku kolizji wyparował on sam oraz część Ziemi i powstał Księżyc. Atmosfera pomału, ale stale się ochładza na tyle, aby pojawiły się pierwsze deszcze i hydrosfera.
CZAS: 4- 2,5 mld lat temu
Era: archaik
Tłumaczenie nazwy: staroświecki
Wydarzenie: pojawienie się iskierki życia organicznego
Prawdziwe narodziny planety takiej, jaką znamy z punktu widzenia geologii. Pierwsze ziemskie masy i pierwsze nieśmiałe próby życia organicznego. Atmosfera jest dalej trująca, składa się głównie z wodoru, metanu, amoniaku i pary wodnej. Geochronolodzy nazywają ten eon „paradoksem młodego Słońca” jasność naszej gwiazdy osiąga zaledwie 75% współczesnego efektu, pomimo to Ziemia nie jest całkowicie pokryta lodem. Gęsta atmosfera nie przepuszczała promieni słonecznych, miał miejsce pierwszy w historii efekt cieplarniany. Przyjmuje się, że pod koniec archaiku powstały pierwsze organizmy jednokomórkowe.
CZAS: ok. 2,5- 0,5 mld lat temu
Era: proterozoik
Tłumaczenie nazwy: wcześniejsze zwierzęta
Wydarzenie: postępujące wysycenie hydrosfery i atmosfery tlenem
Skorupa ziemska powoli stawała się grubsza i stabilniejsza. Klimat zróżnicowany. Ok. 2,3 mld lat temu oraz w okresie od 750 mln do 580 mln lat pojawiają się bardzo silne zlodowacenia. Dzięki rozwojowi życia na Ziemi (fotosynteza) pod koniec proterozoiku następuje znaczny wzrost zawartości tlenu w atmosferze. W rezultacie dochodzi do pierwszego wymierania w dziejach biosfery miała miejsce hekatomba mikrobów beztlenowych. Zakłada się, że jednokomórkowce rozmnażające się płciowo pojawiły się przed ok. 1 mld lat.
CZAS: 540-250 mln lat temu
Era: paleozoik
Tłumaczenie nazwy: dawne zwierzę
Wydarzenie: eksplozja życia
Pojawiają się zwierzęta o twardych elementach strukturalnych takie jak gąbki, małże, szkarłupnie i stawonogi (trylobity). Powstają skały osadowe, mają miejsce silne ruchy górotwórcze. Zróżnicowane skały świadczą o częstych zmianach zasięgu lądów i mórz, a także o zmianach warunków klimatycznych. Pod koniec ery paleozoicznej rozmieszczenie lądów i oceanów na Ziemi było zupełnie inne niż obecnie. Jeszcze w permie, ok. 270 min lat temu, na Ziemi istniał jeden wielki kontynent, uczeni nazwali go Pangeą.
CZAS: 250-65 mln lat temu
Era: mezozoik
Tłumaczenie nazwy: środkowe zwierzę
Wydarzenie: królestwo dinozaurów
Masyw Pangei rozpada się na więcej elementów tek tonicznych. Następnie wilgotność powietrza gwałtownie rośnie, klimat staje się wilgotniejszy i cieplejszy. Średnia temperatura jest wyższa o 10°C od dzisiejszej. Ponadto, panuje praktycznie wszędzie, od biegunów po równik.
CZAS: 65-2,5 mln lat
Era: kenozoik
Tłumaczenie nazwy: nowe życie
Wydarzenie: panowanie ssaków
Według współczesnych hipotez ok. 65 min lat temu w Ziemię uderzyła kometa lub duża planetoida o powierzchni 350 km2, czyli wielkości angielskiej wyspy Wight. Dinozaury wymierają, a ich miejsce zajmują początkowo ptaki, następnie ssaki. 10 mln lat później planeta dozna znaczącego ocieplenia w wyniku rozprzestrzeniania się metanu na powierzchni ziemskiej. Planeta zostaje nagle pozbawiona pokrycia lodowego, które ponownie zaczęło się gromadzić ok. 33 mln lat temu w rejonach dzisiejszej Antarktydy. Powiększają się lodowce, spadają poziomy mórz.
CZAS: 2,5 mln-12 tys. lat temu
Epoka: plejstocen
Tłumaczenie nazwy: świt nowej ery
Wydarzenie: epoka lodowcowa
Orbita Ziemi wokół Słońca przechodzi zmiany, powierzchnia planety otrzymuje mniej energii słonecznej, co wywołuje powtarzające się epoki lodowcowe. Archeolodzy szacują liczbę epok lodowcowych w plejstocenie na 25 do 30.
CZAS: 12 tys. lat temu do dziś
Epoka: holocen
Tłumaczenie nazwy: nowa era
Wydarzenie: cywilizacje człowieka
Ostatnia do tej pory epoka lodowcowa kończy sie ok. 12 tys. lat temu, klimat na Ziemi się ociepla. Holocen jest pierwszą epoką, w której na biosferę i klimat zaczyna wpływać człowiek. Ok. 1300 r. n.e. temperatura zaczyna delikatnie spadać, geolodzy mówią o małej epoce lodowcowej, która trwa do połowy XIX w. Wszystko zmienia się na początku XX w, gdy planetarny klimat zaczyna odczuwać efekty rewolucji przemysłowej. Temperatura powierzchni Ziemi rośnie średnio o 2°C w dwóch krótkich okresach termoklimatycznych (1910-1944 i 1978-1998).
