NAJNOWSZA MATEMATYKA

Większość ludzi wstydzi się przyznać, Ż6 nie umie czytać lub pisać. Jednak ci sami ludzie szczycą się swoją niewiedzą w dziedzinie matematyki i otwarcie mówią: „O, to dla mnie za trudne, nie mam pojęcia o matematyce”. Jeśli chodzi o literaturę, to średnio wykształcony czło­wiek z pewnością czytał jakąś książkę napisaną w ciągu ostatnich kilku lat. W dziedzinie nauk przyrodniczych śred­nio wykształcony człowiek słyszał o teorii Wielkiego Wybu­chu w astronomii, o DNA w genetyce lub o tym, jaki zwią­zek mają freony z warstwą ozonową w atmosferze.

Za to z zakresu matematyki bardzo niewiele osób dyspo­nuje nowszą wiedzą niż ta, którą odkryto w średniowieczu. Wiedzą coś niecoś z geometrii (od starożytnych Greków), znają zero (od pierwszych muzułmańskich matematyków) i odrobinę algebry (z europejskiego renesansu). Natomiast dosłownie nikt z dobrze wykształconych lub oczytanych osób nie ma pojęcia o rachunku różniczkowym i całkowym, który powstał w XVII wieku. Większość ludzi nie zna matematyki powstałej w ostat­nich kilku stuleciach, nie wspominając już o współczesnej. A co gorsza, wcale ich to nie martwi. Zajmował się rozmaitymi dziedzinami matematyki. I )okonał np. pionierskich odkryć w teorii liczb i kombi- nutoryce, na której opiera się cała nasza wiedza z zakre­su komputerów. Wraz z Markiem Kacem i Aurel Winter zapoczątkował dziedzinę zwaną probabilistyczną teorią liczb, a pracując z Paulem Turanem, przyczynił się bar­dzo do rozwoju teorii aproksymacji. W 1949 roku Erdós zaskoczył kolegów matematy­ków, kiedy, pracując z Atle Selbergiem, podał elementar­ny dowód twierdzenia o liczbach pierwszych. Poprzedni dowód był poprawny, lecz „raczej nieporządny”, bo wy­korzystywał pierwiastki kwadratowe z liczb ujemnych. I >owód Erdósa i Selberga był znacznie lepszy. Obaj uczeni umówili się, że opublikują dowód w tym samym piśmie i w tym samym czasie. Jednakże Selberg /łamał umowę i pierwszy ogłosił wyniki, zbierając laury. Większość ludzi była tym oburzona, ale Erdós zupełnie się nie przejął i dalej zajmował się pracą. Jest w nauce stare powiedzenie: „To nie odpowiedź daje Nagrodę Nobla, ale pytanie”. Jedną z najwspanial­szych cech Erdósa była umiejętność stawiania pytań, mogących sprowokować interesujące odpowiedzi. Wie­dział też, do którego z matematyków należy kierować dane pytania.