RILA. RILSKI MONASTYR (Bułgaria)

Historia najsłynniejszego bułgarskiego monastyru jest dłu­ga i burzliwa, podobnie jak dzieje całego regionu. Poło­żony w górach Riła, na wysokości 1147 metrów n.p.m., nad rwącą rzeką, otoczony gęstymi lasami iglastymi, był prawdziwą fortecą. Od 927 roku, czyli od momentu założenia go przez mnicha Iwana z Rily, przez kilka następnych stuleci z klasz­toru płynęły do całego narodu wieści o rodzimej tradycji i kultu­rze oraz apele o potrzebie jej zachowania. Miało to szczególną wagę w obliczu nieszczęść, jakie spotykały państwo bułgarskie. W ciągu 500 lat panowania tureckiego monastyr wielokrotnie pa­lono i grabiono, nie osłabiło to jednak ducha walki o kulturę na­rodową. Mnisi z Riły z narażeniem życia ukrywali stare księgi i dokumenty, pisali nowe dzieła, wysyłali braci pielgrzymów, aby uczyli Bułgarów ich języka i historii.

Najświętszym miejscem Rilskiego monastyru jest wspaniała cer­kiew Narodzenia NMR zbudowana w latach 1834-1837. Zdobi ją 1200 pięknych fresków, przedsta­wiających postaci starotestamentowych proroków i królów, apostołów i męczenników, aniołów i demo­nów, ozdobionych rysunkami kwia­tów, winnej latorośli i ptaków. Ar­cydziełem sztuki rzeźbiarskiej jest pozłacany ikonostas z 36 scenami biblijnymi. Na terenie monastyru znajdują się trzy muzea, które łącznie zajmują 300 sal. W Muzeum Etnograficznym przechowywany jest oryginalny statut założycielski klasztoru z 1378 roku, podpisany i opieczętowany przez cara Iwana Szyszmana, oraz drewniany kru­cyfiks z drewna lipowego – najcen­niejszy eksponat monastyru, przed­stawiający 1500 miniaturowych postaci i 140 scen biblijnych, wy­konany w ciągu 11 lat przez brata Rafała. Sam klasztor do dziś pozo­staje narodowym skarbem Bułgarów.